Cognitieve vervormingen | Is alles wat ik denk waar?

gecertificeerd TheONE expert logo
lees in 6 min
Ben schreef ook over

Een cognitieve vervorming is een ongezonde overtuiging over iets, iemand of een situatie. Een cognitieve vervorming kan soms handig zijn, maar als de vervorming erger wordt, kun je er anderen en zeker jezelf erg mee tot last zijn. Iedereen heeft in meer of mindere mate cognitieve vervormingen. Dat is maar goed ook anders zou het leven erg complex worden. Hieronder leg ik uit hoe dat werkt.

Cognitieve vervormingen | De 7 meest voorkomende vervormingen

Er zijn 15 cognitieve vervormingen. Hieronder behandel ik de overige 7 meest voorkomende. Elke van hen kan jou het leven erg ongemakkelijk maken. Als jij jezelf herkent in één of meer van onderstaande cognitieve vervormingen is het verstandig om een mental coach op TheONE te raadplegen.

Is alles wat ik denk waar?

Cognitieve vervormingen 1: Over-generaliseren

Een van de 15 meest voorkomende vervormingen is generaliseren. Dit is in ons dagelijks leven een hele handige vervorming. Stel, je loopt door de het bos en bij elke boom moet je stil staan wat het object eigenlijk is. De ene boom is klein en kaal en de ander groot met wilde takken en bladeren en toch weten wij dat hoeveel ze ook van elkaar verschillen, dat het allemaal bomen zijn. Wij generaliseren alles wat een stam en takken heeft als een boom. Dat scheelt veel tijd en denkvermogen en maakt ons leven makkelijk.

Cognitieve vervormingen | De keerzijde van generaliseren

Helaas kunnen sommige mensen ook over-generaliseren. We zijn één keer ‘s avond laat in een donker steegje - waar je bij voorbaat al helemaal niet had moeten zijn - overvallen door een kleine man met een pet. De rest van ons leven kunnen we dan elke kleine man met een pet wantrouwen alsof alle kleine mannen met een pet overvallers zijn. Je kunt je voorstellen hoe ongemakkelijk zo iemand over straat loopt als hij of zij telkens op moet letten of er niet ergens een kleine man met een pet loopt. Erg vermoeidend.

Cognitieve vervormingen 2: Filteren

De een loopt in het bos en geniet van de geuren en kleuren die de rijke flora en fauna te bieden heeft. De ander ziet in dat zelfde bos een plastic zakje liggen en irriteert zich vervolgens de hele dag aan de persoon die dat daar zomaar heeft laten liggen. Boosheid, verontwaardiging en irritatie voeren door 1 klein plastic zakje de boventoon waardoor de persoon zich helemaal niet meer bewust is van wat er wel geweldig is aan het bos. De persoon filtert 1 aspect uit een situatie en omgeving die zoveel meer te bieden heeft. Het is maar wat je focus heeft en waar jij je druk om maakt.

Cognitieve vervormingen 3: Alles of niets denken

Iets of iemand is helemaal geweldig of absoluut waardeloos. Het wordt helemaal een feestje als je dit over jezelf gaat denken. We zijn helemaal perfect of een compleet fiasco. 1 foutje of blunder en je bent een waardeloze nietsnut. Mensen die alles of niets denken hebben een heel zwaar veeleisend leven. Meestal doen ze ook pas iets als ze zeker weten dat het perfect zal gaan, want anders lopen ze het risico dat ze zichzelf moeten confronteren met de gedachte dat ze een waardeloze nietsnut zijn.

Cognitieve vervormingen 4: Voorspellen

Sommige mensen zijn ervan overtuigd dat ze in elke situatie de toekomst kunnen voorspellen. Als jij voorstelt om een leuk weekend tripje te maken voorspelt de persoon dat het waarschijnlijk toch wel gaat regenen zonder ook maar een seconde te overwegen om de feiten te checken en verwerpt het idee. Als - bijvoorbeeld - tante Agatha lang komt, weten ze nu al dat het een drama gaat worden en acteren en anticiperen hierop alsof het een werkelijkheid is.

Het wordt nog vervelender als de persoon gaat voorspellen hoe jij of anderen over hem of haar denken zonder dit te verifiëren. Voor je het weet heeft de persoon een denkbeeldig leger aan vijanden of vrienden.

Cognitieve vervormingen 5: Beschuldigen

De persoon die door het bos loopt en zich irriteert aan het plastic zakje, kan er nog een schepje bovenop doen door te gaan beschuldigen. “Doordat het zakje daar lag is mijn dag verpest” zullen ze kunnen beweren. Ook kunnen ze anderen verwijten zich rot te voelen door wat anderen zeggen of gedaan hebben. Als ze dan ook nog gaan voorspellen dat er elke 100 meter weer een plastic zakje zal liggen, is de gezelligheid om samen met die persoon een leuke boswandeling te maken wel voorbij.

Cognitieve vervormingen 6: Emotioneel redeneren

Sommige mensen geloven dat hun emoties vertellen wie ze zijn en wat waar is. Je voelt je ongelukkig omdat je ergens in gefaald bent, dus je zult wel een nietsnut zijn die niets kan. Je voelt je verdrietig door iets wat iemand gedaan of gezegd heeft - je verwijt en beschuldigt die persoon voor jouw emoties - en je gelooft dat je een verdrietig depressief persoon bent.

Door de emoties niet los te zien van de context waarbinnen ze plaatsvinden kunnen emoties werkelijkheid worden en gaan mensen soms emotioneel redeneren.

Cognitieve vervormingen 7: Moeten

Het plastic zakje in het bos moet opgeruimd. Zonder erbij stil te staan wat precies maakt dat dit moet, worden deze mensen door zichzelf gedwongen van alles te doen en te laten. Dit moet en dat mag niet. Alsof de wereld vergaat als iets niet gebeurt dat volgens hun zogenaamd moet. We moeten een goede baan hebben en moeten onze auto wassen. Alsof ze de hele dag met een wetboek van strafrecht in hun hoofd rondlopen wat er allemaal wel en niet moet en mag.

Erger wordt het als ze hun ‘moeten’ ook aan jou opleggen terwijl je er helemaal het nut niet van inziet. Laat staan dat je vindt dat het werkelijk moet.

Cognitieve vervormingen | Leer meer van mental coaches

Wil jij meer leren over cognitieve vervormingen, bel dan met een mental coach via TheONE. In plaats van honderden zelfhulpboeken en youtube filmpjes bespaar je een hoop tijd door direct advies en inzichten te krijgen van de mensen die de boeken schrijven en filmpjes maken.

Artikelwaardering: 4.7 (3 reviews)
Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen

Laat meer zien

Direct contact met een mental coach

Personal coaching
online
Ben Steenstra
Ben Steenstra
Gratis
(30)
Ik ben The ONE co-founder of TheONE
toon profiel
Co-founder of TheONE
Amstelveen ,  Netherlands
Talen: German, English, French, Hungarian, Dutch
'TheONE' badge voor Ben Steenstra
fear depression personal drive motivatie guts optimism burn out neuro-semantics platform technology people2people c2c open platform social commerce community marketing
Ben is nu beschikbaar
Vraag me
Nadine Scheel
Nadine Scheel
$ 1.12 PM
toon profiel
Berlin ,  Germany
Talen: German, English
coaching life coach communication relationships dating love heartache relationship advice partnerships beziehung partnerschaft singles paare couples communication trainer
Nadine is offline
en nu beschikbaar
Terugbelverzoek
online
Kai Ebnöther
Kai Ebnöther
$ 0.06 PM
(2)
Ik ben The ONE I also offer personal coaching.
toon profiel
Life coach/traveler
Merseyside ,  United Kingdom
Talen: English, German, French
life coach life changes personal coaching tourism sightseeing local guide liverpool tours
Kai is nu beschikbaar
Bel toch
online
Jake Fayland
Jake Fayland
$ 0.47 PM
Ik ben The ONE if you are suffering from depression or anxiety. Or you need direction in life.
toon profiel
helping others 24/7
Hong Kong Island ,  Hong Kong
Talen: English, Chinese
depression life coach fear advice anxiety overcome trauma helpforheores overcome trauma overcome your fear decision english basic english advice basicenglish
Jake is nu beschikbaar
Bel me
online
Beniam Equbalidet
Beniam Equbalidet
$ 0.94 PM
toon profiel
Greater London ,  United Kingdom
Talen: English
self confidence anxiety anger excel word muay thai gym mma home remedies physics chemistry biology
Beniam is nu beschikbaar
Bel me